TNO onderzoek Adiabatische bevochtiging

Om inzicht te krijgen in de kansen en risico’s van deze ontwikkeling heeft TNO onderzoek gedaan naar de toepassing van adiabatische bevochtiging in ziekenhuizen. De bevindingen zijn gepubliceerd in het rapport Adiabatische bevochtiging in ziekenhuizen – Kwalitatief onderzoek (TNO R11952, 2025).

Traditioneel was stoombevochtiging de standaardoplossing voor luchtbevochtiging in ziekenhuizen, voornamelijk vanwege de hoge mate van hygiëne. Bij stoombevochtiging wordt water tot het kookpunt gebracht, waardoor aanwezige bacteriën en virussen worden gedood. Dit proces kost veel energie.

In het kader van de energietransitie en de verduurzaming van de zorgsector wordt daarom steeds vaker gekozen voor adiabatische bevochtiging als duurzaam alternatief. Bij adiabatische bevochtiging wordt geen gebruik gemaakt van een gasgestookte stoomketel. Daarom kan deze techniek bijdragen aan het verminderen van het gasverbruik in ziekenhuizen.

TNO heeft onderzocht onder welke voorwaarden adiabatische bevochtiging veilig kan worden toegepast in ziekenhuizen. Daarbij stonden de microbiologische risico’s centraal.

In dit onderzoek stonden de volgende vragen centraal:

• Welke mitigerende maatregelen zijn minimaal noodzakelijk om aerogene verspreiding en blootstelling aan micro-organismen te minimaliseren?
• Welke microbiologische eisen (kve/m3) zouden gesteld moeten worden aan de lucht die het bevochtigingssysteem verlaat?

Het onderzoek is gebaseerd op literatuuronderzoek, interviews, locatiebezoeken en een kwalitatieve risicoanalyse.

Virussen en bacteriën verspreiden zich minder snel bij een optimale luchtvochtigheid. Hierdoor zullen kwetsbare patiënten minder gezondheidsrisico’s lopen in een ziekenhuis met een optimale luchtvochtigheid. Tijdens het onderzoek gaf één ziekenhuis aan dat het uitschakelen leidde tot meer ziekteverzuim en minder comfort. Alle geïnterviewde ziekenhuizen pasten luchtbevochtiging toe op afdelingen met kwetsbare patiënten (TNO R11952, paragraaf 3.2.1).

De praktijk laat zien dat ziekenhuizen steeds vaker voor adiabatische luchtbevochtiging kiezen als duurzaam alternatief voor stoombevochtiging. Alle geïnterviewde ziekenhuizen hebben een volledige of gedeeltelijke overstap gemaakt naar adiabatische bevochtiging en streven ernaar om volledig onafhankelijk te worden van gas. Duurzaamheid was hierbij de belangrijkste reden. Daarnaast gaven enkele ziekenhuizen de reductie van energieverbruik en energiekosten als reden (TNO R11952, paragraaf 3.2.1).

Patiëntenveiligheid speelt een belangrijke rol bij de toepassing van adiabatische bevochtiging in ziekenhuizen. Het TNO onderzoek laat zien dat microbiologische groei zonder passende maatregelen kan optreden op verschillende plaatsen in een bevochtigingsinstallatie. Vooral vochtige componenten met druppelvorming of stilstaand water worden genoemd als grote risico’s (TNO R11952, paragraaf 3.2.1.). De grootste microbiologische risico's zitten volgens TNO vooral bij lekbakken, druppelvangers, bevochtigingspakketten en RO wateraftappunten.

Al veel ziekenhuizen passen diverse maatregelen toe om deze risico’s te verminderen. Zo wordt vaak gebruik gemaakt van omgekeerde osmose (RO) om mineralen uit het water te verwijderen, conform de VDI 6022-richtlijn en voor legionellapreventie de ISSO 55.3 richtlijn. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat hogedruk vernevelaars een minder groot risico vormen dan lagedruk vernevelaars. Dit komt doordat zij fijnere druppels produceren die beter door de luchtstroom worden opgenomen. (TNO, paragraaf 3.2.1.)

Een belangrijke randvoorwaarde voor veilige toepassing van adiabatische bevochtiging is het waarborgen van de waterkwaliteit. De waterkwaliteit moet bij zowel verneveling als verdamping vrij zijn van microbiologische verontreinigingen.

TNO concludeert dat een omgekeerde osmose installatie (RO) hiervoor als minimale vereiste geldt. Deze voorkomt dat microbiologische verontreinigingen, mineralen en zouten via de bevochtiging in de lucht terecht komen.

Daarnaast zijn de volgende maatregelen belangrijk voor een veilige toepassing:

• Regelmatige visuele inspectie van installaties op stilstaand water en vochtige componenten
• Water-, oppervlakte- en luchtmonsters op kritische locaties
• Toepassing van een HEPA-filter in kritische ruimtes, zoals operatiekamers en afdelingen waar patiënten met een verzwakt immuunsysteem liggen
• Regelmatig doorspoelen van leidingen om biofilmvorming te voorkomen, vooral bij stilstand

Wilt u de luchtbevochtiging in uw ziekenhuis verduurzamen?

Onze experts helpen u graag bij de overstap naar adiabatische bevochtiging of andere duurzame bevochtigingsoplossingen. Samen met u kijken we naar de mogelijke energiebesparing voor uw ziekenhuis.